Polako, nema problema, domaće — i reszta słów, które się przydają

W Chorwacji dogadasz się po angielsku, a w wielu miejscach po niemiecku. Nikt nie wymaga, żebyś mówił po chorwacku.

Ale jest różnica między turystą, który wchodzi i mówi „hello", a takim, który mówi „dobar dan". Pierwszy dostaje obsługę. Drugi dostaje rozmowę — a czasem lepszą cenę na targu, bo sprzedawczyni uznała, że warto.

To nie jest kwestia znajomości języka. To kwestia kilkunastu słów.

Trzy słowa, od których wszystko zależy

Zanim przejdziemy do „dzień dobry" i „ile kosztuje" — trzy słowa, których nie ma w żadnych rozmówkach, bo to nie są zwroty. To są zasady.

Polako [polako] — „powoli". Usłyszysz to wszędzie: w konobie, na stacji, u gospodarza. Nie znaczy „za chwilę" i nie znaczy „nie chce mi się". Znaczy, że pośpiech jest tu uznawany za brak klasy. Turysta, który się denerwuje, że kawa idzie dwadzieścia minut, przegrywa dwa razy: nie dostaje jej szybciej i zostaje zapamiętany.

Nema problema [nema problema] — „nie ma problemu". Odpowiedź na prawie wszystko. Czasem znaczy „załatwione", czasem „nie drąż". Jedno i drugie warto uszanować.

Domaće [domache] — „domowe", „swoje", „z tego miejsca". To jest najbardziej użyteczne słowo, jakie możesz zabrać na wyjazd. Domaće ulje to oliwa tłoczona na miejscu, nie rozlana z beczki dla turystów. Domaća rakija to ta od gospodarza. Napis „domaće" na kartce przy straganie znaczy coś zupełnie innego niż ładna etykieta na butelce w sklepie z pamiątkami.

O tym ostatnim napisaliśmy osobno, bo na oliwie da się przepłacić najbardziej: gdzie kupić prawdziwą oliwę w Chorwacji.

A teraz reszta — to, co faktycznie się mówi.

Powitania i pożegnania

• Dobar dan — dzień dobry [dobar dan]
• Dobro jutro — dzień dobry (rano) [dobro jutro]
• Dobra večer — dobry wieczór [dobra weczer]
• Bok — cześć [bok]
• Doviđenja — do widzenia [dowidżenia]

Bok to najbardziej chorwackie słowo, jakie usłyszysz. Działa i na powitanie, i na pożegnanie, i pasuje wszędzie poza sytuacją oficjalną.

Podziękowania i uprzejmości

• Hvala — dziękuję [hwala]
• Hvala lijepa — dziękuję bardzo [hwala lijepa]
• Molim — proszę / słucham [molim]
• Izvolite — proszę bardzo [izwolite]
• Oprostite — przepraszam [oprostite]
• Nema na čemu — nie ma za co [nema na czemu]

Molim jest uniwersalne: znaczy „proszę", ale też „słucham?" gdy czegoś nie dosłyszałeś.

Na targu i w sklepie

• Koliko košta? — ile kosztuje? [koliko koszta]
• Imate li…? — czy macie…? [imate li]
• Jedan, dva, tri — jeden, dwa, trzy [jedan, dwa, tri]
• Račun, molim — rachunek proszę [raczun molim]
• Skupo — drogo [skupo]

„Koliko košta?" plus pokazanie palcem załatwia dziewięćdziesiąt procent zakupów na targu.

Na drodze

• Gdje je…? — gdzie jest…? [gdje je]
• Benzinska — stacja benzynowa [benzinska]
• Plaža — plaża [plaża]
• Lijevo / desno — w lewo / w prawo [lijewo / desno]
• Ravno — prosto [rawno]

Słowa, które zobaczysz na szyldach

Nie trzeba ich wymawiać, trzeba je rozpoznać:

• Pekara — piekarnia
• Tržnica — targ
• Konoba — tradycyjna knajpa
• Slastičarna — cukiernia
• Ljekarna — apteka
• Ulaz / Izlaz — wejście / wyjście
• Zatvoreno — zamknięte
• Radno vrijeme — godziny otwarcia

Czego nie mówić

Nie mów po serbsku. Wiele słów jest wspólnych, ale część różni się i Chorwaci to wychwytują natychmiast. Klasyczny przykład: chorwackie kruh (chleb) kontra serbskie hleb. Nikt cię za to nie zje, ale to jest dokładnie ta różnica, którą warto znać.

Nie próbuj całych zdań z tłumacza. Wychodzi sztucznie i rozmówca i tak przechodzi na angielski. Trzy słowa powiedziane pewnie działają lepiej niż zdanie odczytane z telefonu.

Najczęstsze pytania

Jak się przywitać po chorwacku?
„Dobar dan" (dzień dobry) w sytuacji neutralnej, „bok" na co dzień. Rano „dobro jutro", wieczorem „dobra večer".

Jak powiedzieć dziękuję po chorwacku?
„Hvala" — wymawiane [hwala]. Mocniej: „hvala lijepa".

Czy w Chorwacji dogadam się po angielsku?
Tak, zwłaszcza na wybrzeżu i w miejscach turystycznych. Kilka słów po chorwacku nie jest potrzebne — po prostu zmienia sposób, w jaki cię traktują.

Czy chorwacki jest podobny do polskiego?
To języki słowiańskie, więc część słów brzmi znajomo, ale znaczenia potrafią się różnić. Na słuch złapiesz pojedyncze wyrazy, nie całe zdania.

Co znaczy „domaće"?
„Domowe", „miejscowe", „zrobione tutaj". Przy jedzeniu, oliwie czy rakiji to najważniejsze słowo na etykiecie — odróżnia produkt od gospodarza od tego, co rozlano dla turystów.

Co znaczy „polako"?
„Powoli". To nie jest przeprosiny za opóźnienie, tylko lokalne podejście do czasu. Nerwowanie się na nie nic nie przyspieszy.

Jeździmy tą trasą co roku i piszemy o tym, co sprawdziliśmy sami. Zobacz też co przywieźć z Chorwacji i gdzie zjeść w Rogoznicy.